Een belangrijke motivatie van ondernemers om een onderneming op te starten is vrijheid. Want hoe leuk is het om te kunnen doen wat je graag wilt doen? Om zelf keuzes te maken, om zelf invulling te geven aan alle aspecten van je onderneming? De vraag is nu: hoe ervaren ondernemers die vrijheid in de praktijk? Wordt die vrijheid werkelijk nog ervaren of is dit een illusie? Velen zitten in die illusie. Hoe kan dit? En wat kun je er aan doen? In dit artikel ga ik dieper in op deze vragen.


 

Geen loonslaaf meer

Werken we in loondienst dan hebben anderen zeggenschap over ons. Onze bazen bepalen wat en hoe we dingen moeten doen. We zijn gebonden aan hun regels en principes. Dit kan prima werken totdat je dingen ‘moet’ doen die je niet (meer) leuk vindt. Of dat de waarden van het bedrijf botsen met die van jou. Misschien wordt je slecht behandeld of beloond. Je hebt nu de keuze om een andere werkgever te kiezen óf voor jezelf te beginnen.

Degenen die horen bij de laatste groep zullen enthousiast aan de slag gaan om eindelijk te kunnen doen wat ze leuk vinden. Zonder regels en beperkingen van bazen. Heerlijk. Zelf bepalen wat je werktijden zijn en wanneer je op vakantie gaat. Werken vanuit je eigen kernwaarden. Zelf bepalen voor wie en met wie je wilt werken. Zelf de vruchten plukken van je inspanningen. Niemand aan wie je verantwoording af hoeft te leggen.

Ondernemers zijn vaak eigenwijs. Ze doen de dingen op hun eigen wijze. Dat is ultieme vrijheid zou je denken. Maar helaas ziet de realiteit er helaas wat minder florissant uit.

 

Externe oorzaken

Hoe groter je bedrijf, des te meer complexiteit. Steeds meer raak je gevangen in een bureaucratisch web. De belastingdienst, overheidsinstanties, verzekeraars, beroepsverenigingen, vakbonden, maar ook je leveranciers en klanten zorgen voor dat complexe web. Een web van regels, voorschriften, kwaliteitscriteria, eisen, procedures en contracten.

Voor dat je het weet zie je door de bomen het bos niet meer. Kijk bijvoorbeeld maar eens wat er allemaal los komt wanneer een werknemer een tijd lang ziek is. Om zelf ziek van te worden. Al snel kun je het gevoel krijgen dat je volledig vast zit in dat bureaucratische web om je heen. Vrijheid? Die is ver te zoeken.

En wat de denken van crises (nu erg actueel!), trends en bewegingen in je markt? Naast bureaucratie zijn dit ook externe oorzaken die je flink kunnen beperken in je vrijheid. Want als jouw markt (tijdelijk) instort dan kan de financiële druk jouw bedrijf helemaal lam leggen. Weg vrijheid.

Als je te maken krijgt met externe oorzaken die jouw vrijheid beknotten dan zul je de situatie moeten accepteren als je verder wilt met je onderneming. Vechten of in de slachtofferrol schieten leveren onnodige energieverspilling op. Het wordt er alleen maar erger door.

Het gaat er om hoe jij er in staat. Jouw mindset. Want jij bepaalt zelf hoe je die vrijheidsinperking ervaart. Met andere woorden: accepteer jij de situatie dan kun je nog prima met plezier je onderneming runnen.

Uiteindelijk ben jij zelf degene die de veroorzaker is van die vrijheidsinperking. Jij ketent jezelf aan de muren van de kerker die je onderneming heet. Ja jij, jij zelf! En dat gaat veel verder dan je reactie op situaties die je worden ‘opgedrongen’ van buiten af. Ik zal dit toelichten aan de hand van een aantal voorbeelden.

 

Verantwoordelijkheid

Jij bent als eigenaar verantwoordelijk wanneer er dingen fout gaan in jouw bedrijf. Ruzie in de tent? Jij mag het oplossen. Debiteuren die niet betalen? Jammer dan, de lonen en de huur gaan gewoon maandelijks door. Je werknemers slapen er wel om. En jij?

Sommige ondernemers gaan serieus en tegelijk ontspannen met hun verantwoordelijkheid om. Top, wanneer je dit kunt! Maar dit geldt lang niet voor iedereen. Velen voelen zich té verantwoordelijk. Die verantwoordelijkheid gaat dan zwaar op je drukken. Die kan je leegzuigen.

En natuurlijk ben jij als eigenaar de hoogste verantwoordelijke voor wat er in en om jouw onderneming gebeurt. Maar vergeet niet dat je medewerkers, maar ook je klanten ook een eigen verantwoordelijkheid hebben. Zij zijn in de eerste plaats verantwoordelijk voor hun eigen doen en laten. Laat die verantwoordelijkheid dan ook bij hen!

Al die verantwoordelijkheden van anderen ook gaan dragen is niet te doen. Je bezwijkt onder die last. En voor je bezwijkt ga je er gebukt onder. Het drukt je in elkaar en geeft je het gevoel geen lucht meer te krijgen. Geen ruimte, geen vrijheid.

 

Jezelf gevangen zetten

Dit verhaal over verantwoordelijkheid is een voorbeeld van hoe je jezelf beperkt in de vrijheid. Met jouw overtuiging over verantwoordelijkheid bouw je je eigen gevangenis. Dit wordt niet veroorzaakt door anderen. Nee, hier heb jij zelf volledig de hand in.

Ik zal nog een aantal voorbeelden noemen om te illustreren hoe jij jezelf in de weg kan zitten:

 

  • De overtuiging hebben dat je altijd hard moet werken voor je geld óf dat jij nooit veel geld zult verdienen. Dit is de werkelijkheid die jij met die overtuiging creëert. Je hoopt op meer geld, maar je zult nooit veel verdienen, wat je inspanning ook is. Je draait zo keurig rondjes in je eigen kerker zonder uitzicht op bevrijding.
  • Alles en iedereen willen controleren. Veel ondernemers denken grip te houden met een stevige bemoei- en beheerszucht. Voortdurend medewerkers voorschrijven hoe zij de dingen moeten doen. En strak in de gaten houden of alles goed gegaan is. Maar hoe meer je er bovenop gaat zitten, des te meer worden je medewerkers jaknikkers en verdwijnt hun vertrouwen. Vaker en vaker gaan er dingen fout, dus wat doe je: de grip verstevigen. Totdat grip houden jou volledig in de grip heeft. Je hebt jezelf én je onderneming stevig in de ketenen gezet.
  • Een enorme bewijsdrang aan de dag leggen. Bewijsdrang is een vorm van prestatiegerichtheid met de verkeerde motivatie. Prestatiegerichtheid is een eigenschap die veel ondernemers delen. Het is een intrinsieke motivatie die je aanzet om zo goed mogelijk te presteren voor je klanten. Bij bewijsdrang wil je jezelf ‘bewijzen’ voor de buitenwereld. Voor je familie of je directe omgeving bijvoorbeeld. Vanuit onzekerheid drijf je jezelf als een slavendrijver op tot steeds betere prestaties. Je wilt je maar blijven bewijzen. Maar daarmee bewijs je jezelf niet bepaald een dienst.

 

Loslaten en veranderen

Nu is het belangrijk om kritisch te kunnen reflecteren op je eigen denken en doen. Vraag je je bij elke handeling, overtuiging of beslissing af: waarom doe of denk ik dit? Wat zit hier achter? Je kunt hier natuurlijk ook een coach voor inschakelen die je kan spiegelen. Op deze manier kun je er achter komen wat jou niet meer dient.

Het meest lastig is om te herkennen wat de reden achter een bepaalde handeling of gedachtepatroon is. Heel vaak is dat terug te voeren op angst. De angst om geld en bezit kwijt te raken. De angst om niet goed genoeg te zijn, om te falen. Bijvoorbeeld de controlezucht, die ik hier voor noemde. Hier zit de angst achter dat hetgeen je bedrijf doet niet goed genoeg is. Je bent te bang dat er fouten gemaakt worden.

Door je bewust te worden dat je sterk negatief wordt beïnvloed door een bepaalde angst maak je al een grote stap. Besef dat die angst voor het overgrote deel niet reëel is. Het is een illusie. Met dit besef en bewustwording kun je bepaalde gedragingen loslaten of veranderen. Ook overtuigingen kunnen omgezet worden in nieuwe die jou beter dienen.

Zo ontstaat er een nieuwe mindset. Een mindset waarmee je die zelf aangebrachte ketens hebt afgeworpen, wat een werkelijk gevoel van vrijheid oplevert in je ondernemerschap.